و الله العالم . ( 707 ) شخصى در يك ماه رمضان همه روزه براى اينكه به علتى خود يا فرزندش نمىتوانستند روزه بگيرند - ظاهراً به علت ضعف بوده - از تهران به قصد سفر خارج مىشده و از حدّ ترخص مىگذشته ولى افطار نمىكرده مجدداً به تهران برمىگشته - البته قبل از ظهر - و در منزل افطار مىكرده ، حال بفرماييد با توجه به جهل به مسأله ، آيا نامبرده بايستى كفارهء عمد بپردازد يعنى براى هر روز 60 مسكين را طعام دهد ؟ يا حكم ديگرى دارد ؟ نيز چنانچه كفارهء عمد به عهده‌اش آيد بايستى روزانه 60 نفر مسكين را يك چارك نان بدهد يا هر چند نفر كه مقدور بود ؟ و بفرماييد آيا مىشود در مدت يك سال براى اداى كفارهء عمدِ يك ماه 1800 نفر را به تناوب اطعام نمود ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ در فرض سؤال ، كفاره ندارد ؛ و در كفارهء عمد اگر براى هر روز شصت نفر مسكين را و لو هر چند نفر را در يك روز اطعام كند ، كفايت مىكند و براى روز ديگر نيز مىتواند همان شصت نفر را اطعام نمايد ، و الله العالم . ( 708 ) آيا فرو بردن چرك گلو باعث باطل شدن روزه مىگردد ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ چنانچه وارد فضاى دهان شده باشد ، بنابر احتياط ، فرو بردن آن روزه را باطل مىكند ، و الله العالم . ( 709 ) چنانچه دكتر مريضى را از گرفتن روزه منع نمايد - با توجه به اينكه بعضى از دكترها در مسائل شرعى ناآگاهند - آيا نظر دكتر در اين مورد قابل اجرا است و به آن مىتوان عمل كرد ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ چنانچه دكترى كه حاذق و ثقه است خبر دهد كه روزه گرفتن براى مريض ضرر دارد ، قولش مسموع است ، و الله العالم . ( 710 ) آيا فرو بردن وسائل غير خوراكى ( مانند وسائل معاينات پزشكى ) در دهان در هنگام روزه باعث ابطال روزه مىگردد ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ اگر به حلق برسد يا از حلق پائين رود اشكال دارد ، و الله العالم .